Vanuit autisme geschreven – column Anne Onnink

 In Actueel

VANUIT AUTISME GESCHREVEN

Door Anne Onnink                                                                                           

 

Mijn vader rijdt de oprit op en verzadigd van een avondje restaurant stappen we allemaal de auto uit. Zoals vertrouwt duwt onze hond dringend de deur open en begroet ons één voor één maniakaal. De kat werpt een geërgerde blik, nadat we kennelijk zijn horizon verstoord hebben. Mijn broertje voorziet de donkere woonkamer van licht en mijn moeder hangt onze jassen op.

Rozig van de bockbiertjes neemt mijn vader plaats op de bank en legt zijn benen op de tafel om zijn maag de ruimte te geven. De lage sluitertijd van zijn oogknipperen verraadt dat het niet lang meer duurt voor hij zijn bewustzijn verliest. Nog na-geurend van het eten, waarvan de laatste hap nog geen drie kwartier geleden genomen is, loop ik naar de glazenkast om hier twee frisdrank- en twee bierglazen uit te halen. Al klingelend loop ik naar de kamer en zet het desbetreffende glas voor iedereen neer. Mijn vader wordt door het geklingel zich weer even bewust van de omgeving. Mijn moeder reageert zwaar ademhalend dat ze ‘nu even geen drinken hoeft’, en op wijze van mijn Arubaanse oom na een overvloedige maaltijd, ‘patta patta’ zit. `Maar het is half tien`, zeg ik verbouwereerd. Een regel die door mijn ouders ooit ingesteld is om in het weekend te reguleren wanneer de frisdrank en chips op tafel mocht komen. ´Half tien is half tien hé´, legt mijn vader de overige gezinsleden onnodig uit.

Bij mij valt aan half tien op vrijdag- en zaterdagavond niet te tornen. Of ik nu wel of niet kort daarvoor uit eten ben geweest. Wanneer mijn ouders om kwart over negen, tien voor half tien, of een andere tijd, anders dan half tien, voorstelden om wat drinken op tafel te zetten, protesteerde ik als puber hevig met de argumentatie dat het nog geen half tien was. Dorstig werden de minuten afgeteld. Op het moment dat mijn broertje indruiste tegen mijn behoefte, en de tafel voorzag van cola en chips, was hiervan de consequentie een irritante broer die probeerde te voorkomen dat er werd ingeschonken of dat er een zak chips open werd gemaakt. Het ongeloof bij mij dat niemand deze tijd als eewezenlijk onderdeel van de avond ervoer en het zélfs ongemerkt voorbij kon laten gaan, maakte mij elke keer weer verbolgen.

Naarmate ik ouder werd, en doordeweeks op kamers zat, bleef het ritueel aanwezig. Inmiddels kon door de voortschrijdende techniek een detective op tv, die ik samen met mijn moeder graag keek, óók op het moment suprême even stil worden gezet voor biertjes met wat lekkers. Nu ik 38 ben, moet ik bekennen nog steeds vrij strak vast te houden aan half tien. Weliswaar kan ik het wat beter loslaten, maar iets drinken of snacken voor half tien blijft voor mijn innerlijk niet ongemerkt voorbij gaan. Wanneer we een film kijken en mijn vriendin vraagt of ik iets te drinken wil, kijkt ze vaak even op de klok in de keuken, om vervolgens met een smalende glimlach te vragen: ‘….of is het nog te vroeg?’

Een criterium voor een diagnose in het autistisch spectrum (ASS) is onder andere de mate waarin iemand vasthoudt aan hetzelfde, dan wel star gehecht is aan routines. Het aanhouden van half tien als de cutoff om de koelkast in te duiken is een routine die ik van jongs af aan heb. Een leefpatroon waar ik in principe weinig last van heb. Wel typeert het de hardnekkigheid van ingesleten routines die ik heb en wanneer deze niet nageleefd (kunnen) worden, geeft het mij een onplezierig gevoel. Als schoolkind kon ik hierop boos (af)reageren. Naarmate ik ouder werd leerde ik het te verdragen om een aantal routines los te laten. Andere zijn er nog altijd, en er zijn nieuwe bijgekomen. Om iets eerder dan half tien iets te gaan drinken is thans te verdragen, maar de primaire verbolgenheid blijft hetzelfde, of ik nu 8 of 38 ben.


In het verleden is bij mij het syndroom van Asperger vastgesteld, een milde vorm van autisme. In mijn columns probeer ik situaties te beschrijven waarin ik heb gemerkt anders te denken dan veel andere mensen, met diverse vormen van miscommunicatie tot gevolg. Weliswaar zijn het persoonlijke verhalen, desondanks hoop ik inzicht te kunnen bieden in de belevingswereld van iemand met autisme.                                           Reageren: anneonnink@devvp.nl

Recent Posts